Renk Değiştir Lila Mor Siyah Turkuaz Yazı Boyutu A A A | Erişilebilirlik | Kontrast Renk Pembe Sarı
Yaşadıkça
Site Google Bing

Mehmet Kızıltaş

mkiziltas@yasadikca.com

Engelli İstihdamında Başlıca Problemler

Mehmet Kızıltaş

3 Aralık Dünya Engelliler Günü yaklaşırken herkesi hümmalı bir çalışma içinde görmek çok güzel. Ancak neden 364 gün durup sadece bir güne sığdırmak için yarışırlar onu da bir türlü anlamıyorum. Oysa biz engelliler 1 gün değil 365 gün yaşıyoruz. Eğer gerçekten engelliler adına kalıcı değer yaratan farkındalık çalışmalarına imza atmak istiyorsanız reklamsız ve popülist olma niyetiniz yoksa etkinlik ve çalışmaları yıl içine yayabilirsiniz.

Üzülerek söylemem gerekirse 3 Aralık vur patlasın çal oynasın günü değildir. Bu ve benzer etkinlikleri yapanları da kınıyorum. Bu ve benzer günlerde toplumun duyarlılık ve farkındalığını arttırmak için etkinlikler düzenlenir.

Bir başka önemli konu ise dernekler belediyelerden destek alıyorlarsa o derneklerin hepsi ne yazık ki belediyelerin arka bahçesine dönüyorlar. Dönmek istemese de dönmek zorunda kalıyor. Çünkü ayakta durmak için yeterli kaynak sağlayamadıkları için. Belediye hangi partiden ise de kendilerini o belediyenin siyasi çalışmaları içinde buluyor yada bulunmak zorunda bırakılıyorlar. Oysa belediyelerin dernekleri istismar edip kendi amaç ve hedefleri için kullanmaması gerektiğine inanıyorum. Topluma hak temelli hizmet eden kurumlar ve çalışmaların siyasetin üstünde olduğunu düşünürüm ve hep söylerim.

3 Aralık Dünya Engelliler Günü yaklaşırken bu yazımda engellilerin en önemli problemi olan istihdam konusunda elde ettiğimiz bilgileri aşağıda detaylıca paylaşmak istedim. Bu konuya dikkat çekmek ve Engelsizkariyer.com’un 8 yıllık çalışmaları ile elde ettiği bilgi ve deneyimlerinden ortaya çıkan problemleri kamuoyu ile paylaşarak yapılması gerekenler için de önemli rehberlik edeceğini düşünüyorum.

Şimdi gelelim konumuza. Engelli istihdamındaki en önemli problem önyargıdır. İşyerinin mimari ve donanımsal teknik alt yapının engellilerin türüne ve oranına göre uygun olmaması, istihdamın önünde ciddi engeller oluşturuyor. İşverenlerin engelliler için yapılacak küçük bir düzenlemeyi ya da esnekliği külfet olarak görmesi gibi temel problemler yaşanmaktadır.  Ayrıca işverenlerin engellilerin engel grubu ve oranına göre sahip oldukları yeti kaybını değerlendirme yetenekleri ya da bilgilere sahip olmadıkları için engel oranı yüksek olan bir engelli adayı ağır engelli olarak görerek değerlendirmeye almıyorlar. Oysa kişinin çift engeli ya da süreğen hastalıklı olduğu için oranı yüksek olabiliyor. Bu ve benzeri engelli adaylarımızın sahip oldukları engel çalışmalarına asla engel değildir. Özel durumlarına en uygun pozisyonlarda görevlendirilmeleri devamlılık ve verimlilik sağlamaktadır. Ülkemizde engellilerin yetkinlik kazanması için staj yapma fırsatı verilmemesi, en az 2 yıllık deneyim aranması da istihdamın önünde önemli bir engel olarak çıkıyor. İtiraf etmek gerekirse bazı işverenler engellilerin diğer çalışanların psikolojisini bozacağı düşüncesi ile istihdam etmiyor yada ön planda olacak işlerde ve pozisyonlarda görevlendirmiyorlar. Tüm bunlar ayrımcılığın hangi boyutlarda olduğunu da gözler önüne seriyor.

Türkiye’de engelli çalıştırma zorunluluğu özel sektörde 50 çalışan sayısına ulaşan firmalarda en az oran %3. Zorunluluğu yerine getirmeyen her firmadan aylık ortalama 1800TL ceza kesiliyor. Firmaların bir kısmı cezaya rağmen engellileri çalıştırmıyor. Ağır sanayi ve uygun olmayan bazı işletmelerde ise engelliye maaş + sigorta primlerini yatırıp işe gelmeleri istemiyor.  

Türkiye’nin ilk ve tek engelli iş gücü Engelsizkariyer.com engelliler insan kaynakları ve kariyer portalı bu algının değişmesi ve işverenlerin engellileri %3 kota doldurmak için alınan kişiler olarak değil çalıştıklar poziyonlarda firmalarına katma değer yaratan çalışanlar yaratılması için eğitim, mentorlük ve danışmanlık desteği veriyoruz.  Verdiğimiz başlıca eğitimlerimiz; “Engellilerle 360 Derece İletişim, Başarılı Engelli Aday Seçme ve Yerleştirme Teknikleri, Engelli Aday Özgeçmiş Okuma Teknikleri, Engellilere Meslekli ve Kişisel Gelişim” başlıklarda eğitimler  veriyoruz. Geliştirdiğimiz tüm eğitimler engelliler, insan kaynakları profesyonelleri, akademisyenler, kamu ve özel sektör çalışanları, yöneticiler, sivil toplum kuruluşları yöneticileri gibi her hedef kitlenin ihtiyaçları göz önüne alınarak geliştirilmiş özel eğitimlerdir.

Engellilerin iş hayatı ve sosyal yaşama katılımını sağlayan "makul uyumlaştırma"nın ne yazık ki yeterli olmaması ya da reddilmesi en büyük engel. Oysa yapılan araştırmalara göre "makul uyumlaştırma"nın yapıldığı her alanda engellilerin daha da başarılı ve mutlu oldukları gözlenmiştir.

Engelsizkariyer.com’un 8 yıllık çalışmaları ile elde ettiği madde madde makul uyumlaştırmanın reddi yada yetersizliği nedeniyle ortaya çıkan engelli istihdamındaki problemler şöyle:

• İlk olarak işveren ve çalışanlardan kaynaklı önyargı, mobing ve ayrımcılık. Engellilerden oluşan önyargılarda olumsuz etkilemektedir.

• Engelliler için çalışma ortamlarının erişilebilirlik ve ulaşım problemi. Engellilerin evlerinden işyerine ulaşımları da önemli bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır.

• İşverenlerin eğitimli ve nitelikli engelli personel talebi karşılığının olmaması.

• İşverenlerin deneyimli aday ararken deneyim sahibi olmayan engellilere staj yapma ayrıcalığı yada önceliği sunmaması.

• Önce kişinin sonra engelinin düşünülmesi gerektiği anlayış çerçevesinde engellilerin birey olarak kabul görülmemesi problemleri

• Her engel grubunun durumuna göre değişen özelliklerine göre işyerinde başarılı olmalarını sağlayacak ve her engel grubunun mutlaka yapabileceği bir iş olduğu kavramının benimsenmesi boyutunda işyerinde destekleyici teknolojilerinin yetersiz ve külfet olarak görülmesi

• Türkiye’de kota sistemine göre sürdürülen engelli çalıştırma zorunluluğunun işveren ve sektörler bazındaki problemleri

• Ülkemizde kota sisteminden kurtularak destek ve daha fazla teşvik boyutunda uygulanmasının benimsenmesi.

• İşverenleri engellilik ve engelli hakkında yetersiz, yanlış ve hiç bilgi sahibi olmamasının getirdiği problemler.

• Rapor oranlarının yüksekliği ile ilgili engelli istihdamında ki çelişti ve yanlış yönetilmesi problemleri.

• İş görüşmelerinden adayların eğitim, deneyim ve potansiyellerine göre değil firmanın istediği ve ihtiyaç duyduğu sadece kota doldurma yaklaşımı gibi aday seçme ve yerleştirme sürecinde yaşanan problemler

• Ağır engellilerin istihdamına yönelik gelişen ve değişen teknoloji fırsatları göz önüne alınarak gerekli girişimlerini hiç olmaması.

• Engelli girişimcilerin desteklenmesi boyutunda çalışmaların hiç olmaması

• Kamu da engelli istihdamının verimlilik, devamlılık ve katma değer sağlayan çalışan boyutunda engellilere yönelik istihdam öncesi ve sonrası yeterli desteğin olmaması.

• Kamuda boş kadroların belirlenmesi sürecinde engellilerin grubu ve oranına göre hangi işlerde çalışabilecekleri yada hangi işlerde çalışamayacaklarının ön çalışması yapılmadığı için kadroların doldurulamaması.

• Kamuda Personel Dairesi Başkanlığı’nın ÖMSS ile engelli aday yerleştirmesi yaparken İŞKUR’un KPSS’yi baz alması sürecinde engelli gruplarının özel durumlarına göre sınav haksızlığının ortadan kalkmamış olması ve EKPP’nin yerine EMSS’nin geçerli olması.

• Engellilere yönelik kamu harcamaları içinde istihdama ayrılan payın istenilen seviyelerde olmaması.

• Engellilerin eğitim seviyesi yüksekte olsa kota anlayışı ile vasıfsız işçi olarak gören işverenlerin olması.

• Engellilerin kendilerini kariyer ve yüksek beklentilerini işverenden talep etmeleri için kişisel ve mesleki vasıflarını geliştirmeye yönelik yeterli adımları atmamaları.

• Engellilerin bireysel sorumluluk içinde güzel yada olumsuz izleniminin işverende ondan sonraki tüm engellilere yaklaşımını belirlemesinde etkin rol oynaması.

• Engellilerin iş sorumluluğu ve bilinci için ufacık bir anlaşmazlık ve da bir durumda işverenin süreci yönetememesi ve adayın kısa sürede işten ayrılması.

• Engellilere işe gelme maaşını ödeyelim yaklaşımında olan işverenlerin olumsuz ve yanlış yaklaşımları

• Ücret politikasındaki dengesizlik yada haksızlık

• Çalışma ortamındaki makul uyumlaştırmanın olmazsa olmazları arasında yer alan (ofis girişi ve iç mekanda mimari düzenlemeler, asansör, wc, otomatik açılan kapılar, servis aracı, görme engelliler için brail baskılı sesli meteryaller, ses sentezli bilgisayar ve ofis teknolojileri, işitme engelliler için işaret dili bilen yönetici ve çalışanlar teknolojiler) fırsat eşitsizliğini ortadan kaldıracak alt yapı ve düzenlemelerin olmaması.

Gelecekte engelliler için lütuf değil hak olan makul uyumlaştırmanın her alanda yer aldığı ve yukarıda yer alan problemlerin/engellerin çözüme kavuştuğu bir dünya için her birlikte sorumluluk içinde var gücümüzle çalışmalıyız.

28.11.2013

Değerlendir (6 oy, ortalama 4.67 yıldız)