Renk Değiştir Lila Mor Siyah Turkuaz Yazı Boyutu A A A | Erişilebilirlik | Kontrast Renk Pembe Sarı
Yaşadıkça
Site Google Bing

Yard. Doç. Dr. Sibel Küçük

sibelkucuk40@gmail.com

Engellik Ve İstismar: Neden, Niçin?

Toplum genelinde engelli birey olmak berberinde pek çok dezavantajı getirebilmektedir. Özellikle kişisel güvenlik, haklar ve korunma konularında engelli bireyler önemli sorunlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Engelli olmak tek başına birçok riskle baş etmeyi gerektirmektedir. Örneğin; kişisel korunma ve özellikle istismar gibi.


Kelime anlamı ile iyi niyeti kötüye kullanma, sömürme anlamına gelen  istismar genel olarak bir kişinin ya da kişilerin iyi niyetini kötüye kullanarak zarar vermeyi hedeflemek, karşısındakinin kendi rızasını almadan ve iradesini dikkate almadan sömürmek şeklinde açıklanabilir. İstismar tüm dünyada toplumların genelini etkileyen önemli bir sorun olmasına karşın özellikle engelli bireyler için önemli bir risk başlığıdır.

İstismarın günümüzde en yaygın olarak bilinenlerini duygusal, fiziksel, cinsel ve ekonomik istismar olarak sıralamak mümkündür. Bu istismar başlıklarının yanında önemli bir kavram da ihmal kavramıdır ki genellikle istismarın bir önceki basamağıdır, pasif ve sürekli olması bakımından istismar kadar önem taşımaktadır. Burada unutulmaması gereken temel nokta ihmalin pasif yani bakım, beslenme, sağlık, sevgi gibi ihtiyaçların karşılanmaması gibi aktif olmayan eylemler içerdiği ve sürekli gerçekleşebilme eğilimi gösterdiği, istismarın ise aktif ve zaman zaman meydana geldiğidir. İster ihmal isterse istismar olsun her iki eylemde bireylerin sosyal, sağlık ve toplumsal iyilik hallerini bozarak kişilerin olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır.

Peki neden engelli bireyler risk altında? Bu sorunun pek çok cevabını vermek mümkün. Kişisel korunma taktiklerinin öğrenilememiş olması, en temel ihtiyaçları için başka insanlara bağımlı olma, gerekli eğitim olanaklarından mahrum olma, toplumsal olarak eşit hakların benimsenmemiş ve toplumsal engelli farkındalığın gelişmemiş olması gibi başlıklar kısaca neden engellilerin daha fazla istismar edildiklerini açıklayabilir. Geçmiş toplumlardan günümüze her dönemde engelli bireylerin ihmal ve istismarına rastlamak mümkündür. Eski Roma’da engelli çocukların doğar doğmaz hayatlarına son verildiğine dair kayıtlar yer almaktadır.

İstismar türleri içerisinde özellikle cinsel istismar için zihinsel engelli bireylerin ciddi risk altında olduklarını söylemek mümkün. Amerika’da okula giden engelli çocukların %5’inin istismara uğradığı bilinmekte ve yapılan bir araştırmada cinsel istismara uğrayan çocukların %42’sinin IQ yani zeka düzeyinin 80 puanın altında olduğu belirlenmiş. İşin en kötü yanı ise yine bir araştırmada istismar edenlerin neredeyse 3’te birinin engelli bireyin ya da çocuğun doğrudan bakımı ile ilgilenen kişiler olduğu saptanmış.

Cinsel istismar etkilerinin uzun süre devam etmesi ve toplumda algıda seçicilik yarattığı için basında da kendisine epey yer bulan bir istismar türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak duygusal, fiziksel ve hatta ekonomik istismar cinsel istismar kadar kendisine basında yer bulmasa da engellilerin hayatlarında karşılaştıkları istismarlar arasında sayılabilir.

İstismar konusunda önemli olan istismarın ortaya çıkmadan engellenmesi, istismar gerçekleşti ise etkilerinin en aza indirilmesi ve tekrarının önlenmesidir. Bu sebeple özellikle toplumdaki engelli algısının olumlu yönde değiştirilmesi, gerekirse engellilere pozitif ayrımcılık yapılması, engelli eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılması gereklidir.

Toplumsal farkındalığın oluşturulması, tüm istismarların önlenebilmesi adına elzemdir.

17.03.15

Değerlendir (Henüz oy almamış)