İş Yerinde Stres Yönetiminde Yeni Yaklaşım: Mindfulness ve MBSR Öne Çıkıyor
Modern yaşamın kaçınılmaz bir parçası haline gelen stresin tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını belirten uzmanlar, asıl önemli noktanın stresle kurulan ilişkiyi değiştirmek olduğunu vurguluyor. Bilinçli farkındalık (Mindfulness) ve Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı (MBSR), bu dönüşümde etkili bilimsel yöntemler olarak öne çıkıyor.
Stresi Yok Etmeye Değil, Yönetmeye Odaklanın
Psikolog Duygu Yılmaz, günümüzün hızlı temposu, belirsizlikler ve artan sorumlulukların stres düzeyini yükselttiğini belirterek, “Stresin kendisinden çok, kişinin onu nasıl algıladığı ve nasıl karşıladığı ruhsal ve fiziksel sağlığı doğrudan etkiliyor” dedi.
Belirsizlik dönemlerinde zihnin çoğu zaman olumsuz senaryolara yöneldiğini söyleyen Yılmaz, bu durumun stres döngüsünü güçlendirdiğini ifade etti: “Artan stres, tehdit algısını artırarak kişiyi olumsuz düşünce döngüsüne sokabiliyor. Bu süreçte erteleme, sosyal yaşamdan uzaklaşma, hareketin azalması gibi davranışlar görülebiliyor. Ancak bu davranışlar, iyi oluşu destekleyen kaynaklardan uzaklaştırarak stres döngüsünü daha da güçlendiriyor.”
Mindfulness ile Stres Döngüsünü Kırmak Mümkün
Yılmaz, bilinçli farkındalık uygulamalarının stres yönetiminde önemli bir destek sunduğunu belirterek şunları söyledi: “Mindfulness yaklaşımı, düşünceleri mutlak gerçekler olarak kabul etmek yerine onları fark etmeyi, bedensel duyumları ve duyguları yargılamadan gözlemlemeyi öğretiyor. Kişi stresin ilk sinyallerini daha erken fark ederek daha bilinçli seçimler yapabiliyor.”
Yoğun bir iş gününde kısa farkındalık molalarının bile etkili olabileceğini vurgulayan Yılmaz, nefese odaklanmanın, ayakların yere temasını hissetmenin veya omuzlardaki gerginliği fark etmenin stresin bedendeki etkilerini tanımaya yardımcı olduğunu söyledi. “Bu kısa molalar, otomatik tepkiler ile bilinçli kararlar arasında önemli bir alan oluşturuyor” dedi.
Sekiz Haftalık Bilimsel Program: MBSR
Jon Kabat-Zinn tarafından geliştirilen Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı (MBSR), stres yönetiminde en yaygın bilimsel uygulamalardan biri olarak öne çıkıyor. Yılmaz, programın içeriğini şöyle açıkladı:
“Sekiz haftalık program; mindfulness meditasyonları, beden taraması, nefes farkındalığı, nazik hareket egzersizleri ve günlük yaşam uygulamalarını içeriyor. Program, bireye stressiz bir yaşam vaat etmiyor. Bunun yerine stres ortaya çıktığında bedenindeki değişimleri, düşünce kalıplarını ve otomatik tepkilerini fark ederek daha sağlıklı baş etme becerileri geliştirmesini hedefliyor.”
Yılmaz, farkındalık sürecinin yalnızca “Nasıl sakinleşebilirim?” sorusuyla sınırlı olmadığını, kişinin kendine şu soruları da yöneltmesi gerektiğini belirtti: “Bedenim bana ne söylüyor?”, “Zihnim hangi düşünce kalıplarına yöneliyor?”, “Kendime nasıl davranıyorum?”
Profesyonel Destek Gerekebilir
Mindfulness uygulamalarının her durumda tek başına yeterli olmayabileceğini hatırlatan Yılmaz, özellikle yoğun kaygı, depresyon, panik atak, travma sonrası stres belirtileri yaşayan kişilerin bir ruh sağlığı uzmanına başvurması gerektiğini söyledi.
“Travma öyküsü bulunan bireylerde farkındalık çalışmalarının kişinin ihtiyaçlarına göre planlanması önem taşıyor. Gerçek iyi oluş, stresi tamamen ortadan kaldırmak değil; onunla daha bilinçli, dengeli ve şefkatli bir ilişki kurabilmekten geçiyor” diyen Yılmaz, belirsizliklerin hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmayacağını ancak bireyin bu belirsizliklere yaklaşımının değişebileceğini vurguladı.
Yılmaz sözlerini şöyle tamamladı: “Kendine iyi bakmanın ilk adımı, hayatın bütün hareketini susturmaya çalışmak değil; o hareketin içinde kendini kaybetmemeyi öğrenmektir.”
Haber: Yaşadıkça
