Engelli Çocukların Eğitim Hakkı İçin Kritik Rehber: İstanbul Barosu Tek Tek Açıkladı

İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi, engelli çocukların eğitim sürecinde karşılaşabilecekleri hak ihlallerine karşı aileler için kapsamlı bir rehber hazırladı. Rehberde, velilerin olası bir hak ihlallerinde neler yapması gerektiği aktarılırken okul yönetimlerinin engelli öğrenciler üzerindeki sorumluluğuna da değinildi.

İstanbul Barosu Engelli Haklar Merkezi, yeni eğitim – öğretim döneminde engelli çocukların okullarda karşılaşabilecekleri hak ihlallerine ilişkin “Eğitimde Sağlamcılığa Hayır! Engelli Çocukların Eğitim Hakkı İçin Veli Rehberi” isimli bir rehber hazırladı.

68 sayfadan oluşan rehber; okul kaydı, sağlık raporu talepleri, “gölge öğretmen” dayatması, başka okula ya da sınıfa yönlendirme, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), destek eğitim odası, erişilebilirlik, yardımcı cihazlar, akran zorbalığı, ayrımcılık ve mahremiyet gibi konu başlıklarını ele alıyor.

Engelli çocukların eğitim hakkı için kritik rehber. İstanbul Barosu tek tek açıkladı – Resim : 1

ENGELLİ ÖĞRENCİLERİN REDDEDİLMESİ DURUMUNDA NE YAPILMALI?
İstanbul Barosu tarafından yayımlanan rehberde, ilk olarak engelli öğrencilerin okul kaydı sırasında doğrudan ya da dolaylı olarak reddedilmeleri durumunda ne yapılması gerektiği açıklanıyor. Bir çocuğun engelli olmasının okul kaydının reddedilmesi için gerekçe oluşturamayacağı vurgulanan raporda, okulların “Bu okul çocuğunuza uygun değil”, “Sınıf çok kalabalık”, “Öğretmenimiz bu konuda eğitimli değil” ya da “Başka okul daha iyi olur” gibi gerekçelerle çocuğu eğitim ortamından uzaklaştırmasının eğitim hakkını ortadan kaldırmadığına dikkat çekiliyor.

Böyle bir durumla karşılan velilerin neler yapması gerektiği ise şu şekilde açıklandı:

“Okul çocuğunuzu kaydetmeyeceğini söylüyorsa bunun gerekçesinin yazılı olarak bildirilmesini isteyiniz. Okul müdürlüğüne yazılı başvurunuz. Çocuğunuzun kayıt işlemlerinin yapılmasını talep ediniz ve dilekçenizin evrak kayıt numarasını alınız. Söylenenleri not ediniz. Görüşmenin tarihini, görüştüğünüz kişiyi ve size söylenen gerekçeyi kaydediniz; yazışmaları saklayınız. Hangi mevzuat hükmüne dayanıldığını sorunuz.”

Engelli çocukların eğitim hakkı için kritik rehber. İstanbul Barosu tek tek açıkladı – Resim : 2

“GÖLGE ÖĞRETMEN OLMADAN OKULA ALAMAYIZ” DENEMEZ
Hazırlanan rehberde, önemli başlıklardan bir diğeri ise, okulların ailelerden çocuklarının okula kaydedilebilmesi amacıyla “gölge öğretmen” talep etmesi.

Rehberde, konuya ilişkin “Gölge öğretmen” adı ile velinin ücretini ödeyeceği bir kişiyi temin etmesi, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde genel bir kayıt veya okula devam şartı olarak düzenlenmemiştir. Ancak burada önemli bir ayrım vardır: MEB uygulamasında artık “kolaylaştırıcı kişi” uygulaması bulunmaktadır. MEB’in güncel açıklamasına göre bu uygulama, tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim alan özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci bakımından velinin/vasinin talebi ve BEP geliştirme biriminin kararı doğrultusunda uygulanmaktadır” denildi.

Engelli çocukların eğitim hakkı için kritik rehber. İstanbul Barosu tek tek açıkladı – Resim : 3

“OKUL ÇOCUĞUN SINIFINI DEĞİŞTİREMEZ”
İstanbul Barosu tarafından hazırlanan rehber, engelli bir öğrencinin başka okula ya da özel eğitim sınıfına gönderilmesine sadece öğretmenin veya okul yönetiminin karar veremeyeceğine de işaret ediyor.

Konuyla ilgili, “Çocuğun eğitim ortamının değiştirilmesi, yalnızca okul yönetiminin veya bir öğretmenin kişisel kanaatine bırakılamaz. Çocuğun özel eğitim ihtiyacının belirlenmesi, eğitsel değerlendirme ve tanılama süreci sonucunda yapılır. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği uyarınca bu değerlendirme RAM bünyesinde oluşturulan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından gerçekleştirilir.” İfadelerine yer verildi.

Engelli çocukların eğitim hakkı için kritik rehber. İstanbul Barosu tek tek açıkladı – Resim : 4

“OKUL YÖNETİMİ ZORBALIĞI ENGELLEMEK ZORUNDA”
Söz konusu rehberde, engelli çocuklara yönelik akran zorbalığına da değinildi. Rehberde, 26.08.2024 tarihli ve 2024/56 sayılı Okullarda Şiddetin Önlenmesi Genelgesi uyarınca okul yönetiminin şiddet ve zorbalığa yol açabilecek riskleri tespit etmek, gerekli önleyici tedbirleri almak, okulun güvenliğini sağlamak ve rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini işletmekle yükümlü olduğu bildirildi.

Konuya ilişkin, “Genelgede öğrenci-öğrenci ilişkilerinde şiddet, zorbalık ve saldırgan davranışların kabul edilmeyeceğinin benimsetilmesine yönelik çalışmalar yapılması; şiddete maruz kalan veya şiddet uygulayan öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda rehberlik servisine veya RAM’a yönlendirilmesi de açıkça öngörülmektedir” ifadelerine yer verildi.

HAK ARAMA SÜRECİNDE NASIL HAREKET EDİLMELİ?
Hazırlanan “Eğitimde Sağlamcılığa Hayır! Engelli Çocukların Eğitim Hakkı İçin Veli Rehberi” başlıklı rehberde, aynı zamanda velilere hak arama süreçlerinde neler yapmaları gerektiğini de aktarıyor.

Rehberde, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun uyarınca idarenin başvurunun sonucu veya işlemin durumu hakkında en geç 30 gün içinde gerekçeli yanıt vermesi gerektiği ifade edilirken sorunun çözülmemesi halinde ise yapılması gerekenler şu şekilde anlatıldı:

“Kayıt Belgenizi Saklayınız ve Üst Makama Başvurunuz: Öncelikle dilekçenizin okula ulaştığını gösteren evrak kayıt numarasını veya başvuru belgesini saklayınız. Başvurunuza süresi içinde cevap verilmezse veya verilen cevap sorunu çözmüyorsa konunun niteliğine göre idari hiyerarşi içinde İlçe Millî Eğitim Müdürlüğüne, ardından gerektiğinde İl Millî Eğitim Müdürlüğüne ve Millî Eğitim Bakanlığına başvurabilirsiniz. “

“ İdari Yargı Yolunu Göz Önünde Bulundurunuz: Dilekçenin cevapsız bırakılması tek başına her durumda aynı tür davanın açılabileceği anlamına gelmez. Ancak talebin konusu, idarenin işlem veya eylemi ve ilgili başvuru süreleri dikkate alınarak idari yargı yoluna başvurulması da mümkün olabilir. Yargısal başvuru sürelerinin kaçırılmaması için somut olayın ayrıca değerlendirilmesi önemlidir”

Kaynak: Nefes