Evde Bakım Aylığı Bağlanma Şartlarında Değişiklik Yapıldı
Evde bakım aylığının hangi şartlarda bağlanacağına, gelir hesabında nelerin dikkatin alınacağına, ne şekilde kime ödeneceğine ve hangi şartlarla değerlendirilip hangi şartlarda aylığın kesileceğine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Yardımı Yönetmeliği, 26 Mayıs 2023 tarihinde yürürlüğe girmişti.
16 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Evde Bakım Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile bazı başvuru şartlarında değişikliğe gidildi.
Bu yazıda, değişen tüm maddeler tek tek ele alındı. Değişiklik yapılmayan şartların, aynen devam ettiğini de belirtmek isteriz.
Evde Bakım Aylığı Başvurusu, Son Tarihli Raporla Yapılacak
Birden fazla engelli sağlık kurul raporu olanlar hakkında; en son tarihli raporun geçerli olacağı, önceki rapor sürekli olsa da geçersiz olacağı ve geçersiz rapor ile haklardan yararlanılması halinde, yaptırımla karşılaşılabileceği konusunda uyarı yapıyorduk. Yeni düzenleme bu konuyu netleştirmiş. Evde bakım aylığı için başvuruda kullanılan engelli sağlık kurul raporunun ya da ÇÖZGER raporunun, kişiye ait son tarihli olmasının şart olduğu Yönetmeliğe yazıldı.
Bundan böyle; “Sürekli” ibareli sağlık raporuyla yardımdan yararlanmakta olan kişinin daha sonra yardımdan yararlanmaya uygun olmayan bir sağlık raporu düzenlendiğinin tespiti halinde, söz konusu uygun olmayan sağlık raporunun düzenlendiği tarih itibarıyla evde bakım aylığı sonlandırılacak ve bu tarihten sonra yapılmış olan ödemeler genel hükümlere göre ilgililerden tahsil edilecek.
Hanede Birden Fazla Bakıma İhtiyacı Olan Engelli Olma Durumu
Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli varsa, her bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin iki kişi sayılmasında; diğer bakıma ihtiyacı olanların, evde bakım aylığı alıp almadıkları dikkate alınmayacak.
Bakım Verenin Bakıma İhtiyacı Olan Engelli Olması Durumu
Evde bakım yardımından yararlanan engelli birey, başka bir engelli bireyin bakımını üstlenemez ve yardımdan yararlanamaz. Aynı şekilde, bakım veren birey de engelli birey olarak evde bakım yardımından yararlanamaz.
Vasilik Belgesi Beyanında, Vasilik Davasının Açılmış Olmasına İlişkin Belge Kabul Edilmeyecek
Başvurularda; 18 yaşını tamamlamış olup zihinsel engelli kişinin vesayet altına alınması ve vasi atanması kararı ile birlikte da kabul ediliyordu. Ancak “tevzi formu” yürürlükten kaldırıldı. Yani, evde bakım aylığı başvurularında, vasi davası sonuçlanmamış kişilerin başvuruları kabul edilmeyecek; vasi davasının açılmış ve devam ettiğine mahkemeden alınan belge kabul edilmeyecek. Vasilik davasının bitmiş ve zihinsel engelli kişinin vesayet altına alınmış olması halinde, aylık başvurusu alınacak.
Sosyal Hizmet Görevlileri, Ailenin Çevresindeki Kişilere Hane İle İlgili Soru Soramayacak
Değişiklik öncesi sosyal hizmetler; engelli kişinin yaşadığı çevreyi de inceleme hakkına sahipti. Yani, hane ile ilgili çevrede yaşayanlardan bilgi isteyebiliyorlardı. Düzenleme ile çevre araştırması, kaldırıldı.
Heyet İnceleme Raporu, Engelli Raporundan Daha Etkili Olacak
Mevcut durumda da engelli birey, gelir ve sağlık kurul raporundaki şartları sağlamış olsa da, başvuru sonrası hane ziyareti yapan heyetin, bakım konusunda rapor düzenliyor ve bu raporun sonucu, aylık bağlanmasını etkiliyordu.
Artık, evde bakım yardımından yararlanılabilmesi için sağlık kurul raporları, gerekli şartları sağlasa da sağlık raporuna ek olarak engelli bireyin günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyeceğinin heyet tarafından bakım raporuyla tespit edilmesi; esas olacak. Yani, raporda “tam bağımlı engelli” olsa da, sosyal hizmetlerden gelen heyetin değerlendirmesi etkili olacak.
Engelli Aracı ve Diğer Binek Aracı Olanların Durumu
Önceden, hanenin binek aracının değeri ne olursa olsun kasko veya rayiç bedelinin 120’de biri hesaba dahil ediliyordu. ÖTV istisnası ile alınan ve engelli adına kayıtlı olan araçlar için vergiler indirilmiş tutarın (vergiler hariç ödenmiş tutar), 120’de biri dikkate alınarak hanenin geliri hesaplanıyordu.
Yeni düzenlemede, aracın ÖTV istisnalı araç olup olmadığına bakılmaksızın bir hesap yapılıyor. Bundan böyle hanede bir adet binek araç bulunması halinde, aracın değerinin; 2026 yılı için; 2.873.972 TL ‘yi aşan tutarının 120’de biri hesaba dahil edilecek.
Açıklama: 2.873.972 TL; ÖTV istisnalı araç alımında her yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenen 2026 yılına ait tutardır. ÖTV istisnalı araç için ödenecek tutar; satın alındığı yıl için belirlenen yeniden değerleme oranını aşmayacağından, ÖTV istisnalı araç, gelir hesabında dikkate alınmamış oluyor.
Hanede birden fazla binek araç bulunması halinde rayiç veya kasko bedeli en yüksek olan araç için; 2.873.972 TL ‘yi aşan tutarın 120’de biri hesaba dahil edilecek, diğer tüm binek araçların kasko veya rayiç bedelinin 120’de biri hesaplanacak.
Ek/Fazla Mesai Ücreti Gelir Hesabına Dahil Edilirken Burs Ödemeleri Çıkarıldı
Gelir hesabında; aylık net maaş, ücret, nafaka, yevmiyenin aylık tutarları ile her ne ad altında olursa olsun elde edilen diğer gelirlerin yıllık tutarının aylık ortalaması hesabı yapılırken Yönetmelik’te olmadığı halde; ek mesai ya da fazla mesai ücretleri de, hesaba dahil ediliyordu. Yapılan düzenlemede; mesai ile elde edilen ücretlerin hesaba dahil edildiğine Yönetmelik’te yer verildi.
Açıklama: Cümlede geçen “her ne ad altında olursa olsun elde edilen diğer gelirlerin yıllık tutarının aylık ortalaması” aslında mesai ücretlerini de kapsayabilirken, düzenleme ile Yönetmeliğe ilave edildi. Geçmişte, emekli ikramiyesi alanlara da, ikramiye nedeniyle aylıklarının kesilebileceği söylenmişti. Bu değişiklikte, emeklilik ikramiyelerinin ilave edilmemiş olmamasını; “İkramiyelerin aylık tutarının, gelir hesabında dikkate alınmayacağı anlamına gelir mi” sorusunu sormamıza neden oldu.
Öte yandan, bundan böyle, hanedeki öğrencilerin almakta olduğu burs ücreti hesaba dahil edilmeyecek ancak Bakanlık tarafından ödenen düzenli ve düzensiz yardımlar, koruyucu aile ödemeleri, harçlık gibi nakdî sosyal yardımların aylık ortalaması hesaba dahil edilmeye devam edilecek.
Oturulan Evden Başka Evi Olup Kira Bu Evden Geliri Olanların Durumu
Hanenin ikamet ettiği konut haricinde diğer konutları için “takdir edilen veya beyan edilen rayiç bedelinin 240’ta biri” hesabı, iptal edildi. Bundan sonra “konutun rayiç bedelinin 240’da birine bakılmayacak, kira sözleşmesindeki tutar üzerinden veya sözleşme yoksa takdir edilen veya beyan edilen aylık kira getirisinin toplamı üzerinden geril hesabı yapılacak. Yani oturulan ev dışında kirada ev varsa; kira kontratındaki tutar üzerinden, kira kontratı yoksa evin kirasının olası tutarı ya da beyan edilen kira dikkate alınacak.
Oturulan Evde (Konutta) Başka Evi Olup Bu Evden Kira Geliri Olmayanların Durumu
İkamet edilen konut haricindeki konut için kira geliri elde edilmiyorsa veya kira geliri beyan edilmiyorsa, konutun rayiç bedelinin 120’de birine bakılmasına son verildi. Bundan sonra; kira geliri elde edilmeyen konutun takdir edilen veya beyan edilen ücret tutarına bakılacak.
Sahip Oldukları Dükkândan Kira Geliri Elde Edenlerin Durumu
Sahip olunan dükkânlardan kira geliri elde ediliyorsa dükkanın takdir edilen veya beyan edilen rayiç bedelin 240’ta biri ve aylık kira tutarı hesaba dahil ediliyordu. Bu hesaplama iptal edildi. Bundan sonra; kira sözleşmesindeki tutar üzerinden veya sözleşme yoksa takdir edilen veya beyan edilen aylık kira getirisinin toplamı hesaba dahil edilecek.
Zirai/Ticari/Kira ve Benzeri Getirilerin Hesabı
Hanenin depo, arsa, arazi, tarla ve benzeri için rayiç bedelin 240’ta biri ve takdir edilen veya beyan edilen zirai/ticari/kira ve benzeri getirilerinin toplamı; bundan böyle bunlardan gelir elde ediliyorsa dikkate alınacak.
Koruyucu Aile Hizmetinden Faydalanan Çocuğun Durumu
Koruyucu aile ve sosyal ve ekonomik destek hizmetinden faydalanan çocuk, evde bakım yardımından faydalanamayacak. Bu çocuktan başka diğer çocuğun bakıma ihtiyacı olması halinde, koruyucu aile ödemesi, hane gelirine dahil edilecek.
Evde Bakım Aylığı Alırken Engelli Kişinin, Bakım Kurumuna Yerleştirilmesi Durumunda
Engelli bireyin özel bakım merkezi veya bakım ve rehabilitasyon merkezine sürekli olarak yerleştirilmesi durumunda kuruluşa yerleştiği tarihten bir gün önce değil; yerleştiği tarihte evde bakım aylığı kesilecek.
Bakıma İhtiyacı Olan Engellilik Durumun Tespitinde Şartlar Ağırlaşıyor
Yeni düzenlemeye göre; hanede yapılan kontrol ve rehberlik incelemesi sonucunda, engelli bireyin günlük yaşamın olağan ve tekrar eden işlerini büyük ölçüde kendi başına yapabildiği, başkasının yardımına ve bakımına ihtiyaç duymadan hayatını sürdürebildiği tespit edilirse; ayrıca bireysel bakım planında bakım veren tarafından sunulması öngörülen hizmetlerin artık engelli birey tarafından karşılandığı belirlenirse, bu tespit tarihinden itibaren heyet kararıyla evde bakım aylığı sonlandırılacak.
Adres Değişikliğinde Bildirim Zorunluluğu
Evde bakım aylığı alanların, adres değişikliklerinde bildirimi zaten zorunlu idi. Yeni düzenlemede, bildirim zorunluğuna dair işlemlere açıklık getirilmiş; “Kişinin nakil talebinde bulunması veya bilgi sistemi üzerinden kişiye ait nakil olay kaydı bulunması halinde dosya ile ilgili olarak Bakanlık bilgi sistemi üzerinden nakil işlemi gerçekleştirilir. Kişinin 90 gün içerisinde yeni adresine nakil için talepte bulunmaması veya sistem üzerinden nakil işleminin tamamlanmaması halinde yardım sonlandırılır.” cümleleri eklenmiştir.
Bildirim Yükümlülüğündeki Şartlara Açıklık Getirildi
Bilindiği gibi; evde bakım yardımından faydalanan engelli birey, bakım veren veya vasi, yardımın kesilmesini gerektiren durumları, 1 ay içinde il müdürlüğü veya sosyal hizmet merkezi müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdürler. Düzenleme ile bildirim yükümlülüğüne uyulsa dahi kişiye yapılmış yersiz ödemelerin, yasal faizi ile birlikte genel hükümlere göre takip ve tahsil edileceği, Yönetmeliğe ilave edildi. Yani, zamanında bildirim yapılmış olsa da, değişikliğin gerçekleştiği tarih dikkate alınacak ve o tarih sonrası ödenmiş tutarlar; yasal faizi ile tahsil edilecek.
Aylıkların Kesilmesine İtiraz
Kontrol ve rehberlik raporu sonucuna göre yardımı sonlandırılan dosyalarla ilgili karara, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edilebiliyor. Düzenleme ile aylıkların kesilmesi sonrası itiraz usulü de netleşmiş durumda. İtiraz, başvuruyu değerlendiren il müdürlüğü veya sosyal hizmet merkezi müdürlüğü tarafından karara bağlanır. İtiraz sonrası incelemede, aylığı sonlandıran personel dışında, ikinci bir heyet görevlendirilerek işlem yapılır. İtirazlarda, ikinci heyetin verdiği karar nihai karardır.
İkinci heyet tarafından alınan nihai karara; mevcut belge ve koşullarda bir değişiklik olmaksızın itiraz edilemeyecek. Yani evde bakım aylığı, gelirin aşılması nedeniyle kesilmiş ise gelir durumunun uygun hale gelmesi ile itiraz edilebilecek. Ya da engelli bireyin günlük aktivitelerini yerine getirmekte yardıma ihtiyacı olmadığı için aylık kesilmiş ise engelli bireyin bakıma ihtiyaç duyacak hale gelmesi ile itiraz yapılabilecek. Eğer değişiklikler; 30 günden fazla süre sonra gerçekleşmiş olursa, itiraz süresi bittiğinden yeni bir başvuru yapılması gerekecektir.
Sosyal medya hesaplarımız:
İnstagram sosyal medya hesabı için tıklayın
Linkedln sosyal medya hesabı için tıklayın
X sosyal medya hesabı için tıklayın
Facebook sosyal medya hesabı için tıklayın
Haber: Ayşe SARI – Sosyal Hizmet Uzmanı, Engelsiz Kariyer Danışmanı, SAHİMSEN Engelliler Komisyonu Başkanı
Kaynak: Yasadikca.com
