İzmir’de Erişilebilirlik Mücadelesi: Görünmez Engeller, Unutulan Sorunlar
Geçen hafta İzmir Kent Konseyi’nde ESHOT’un engelliler için hazırladı Duraktayım uygulamasını anlattığı toplantıya katıldım. ESHOT yetkilisi uygulamayı tanıttığı ve 45 dakika kadar süren konuşmasında işitme engellilerden, görme engellilerden ve fiziksel engellilerden bahsedildi ama otizmli bireyler ve nöroçeşitliler bir kelime olarak dahi geçmedi.
Sunum bitince “bir eksik var, onu dile getirmek istiyorum” diyerek söz aldım.
Hem belediyeye 4 yıl önceden başlayarak sunduğum bir çalışma önerisinden hem de bu önerinin, ESHOT’un iki yıl önce düzenlediği ve derneğimizin davet edilmediği bir toplantıda, Engelli İşleri Müdürlüğü aracılığıyla öneriler kısmında yer almasını sağladığımı belirttim. Önerinin kararlara yansımadığının da altını çizdim.
Toplantıda sorun dile getiren tüm engelliler cevap alırken, bana “çalışmadıkları yerden soru sorduğum” söylendi. Bu, dört yıldır defalarca gündemlerine sunduğum çalışma önerisinin ne kadar görmezden gelindiğinin acı bir kanıtı.
Ayçiçeği Kartı: İngiltere’den Örnek Çözüm
İngiltere’de havalimanlarında uygulanmaya başlayan ve zamanla ticari bir ürün haline getirilerek başka marketler, kırtasiyeler gibi işletmelerin ve hatta diğer ülkelerin satın alarak uyguladığı Ayçiçeği Kartı sistemi, görünmez engelli bireylerin sosyal alanlarda yaşadığı sorunlara pratik bir çözüm sunuyor. Bu sistemle: Otizmliler ve diğer görünmez engeli olan bireyler kartlarını göstererek ihtiyacı olan desteği talep edebiliyor. Eğitimli personeli bu kartı görür görmez özel ihtiyaçları anlayabiliyor, kartın kullanıldığı yaşam alanlarını paylaşan diğer insanlar da durumun farkına vararak anlayış gösterebiliyor.
Biz tam da bunu istiyoruz. Personel eğitimi: Otobüs sürücülerinin otizm ve nöroçeşitlilik konusunda eğitilmesi. Belediyenin tüm sosyal tesislerinde çalışan personelin bilinçlendirilmesi. Pratik iletişim stratejilerinin öğretilmesi. Toplumsal Farkındalık: Otobüslerdeki belediye reklam alanlarının eğitim amaçlı kullanılması. İzmir halkının görünmez engelliler konusunda bilinçlendirilmesi. Farkındalık kampanyaları ve bilgilendirici materyaller. Destek Sistemleri: Ayçiçeği kartı benzeri bir tanımlama sistemi. Acil durum protokolleri
Yetersiz Adımlar ve Sembolik Çözümler
Eğitimli personel ile destek ihtiyacı bulunan görünmez engelli arasında bir parola niteliği taşıyacak simgenin, uğur böceği olmasını önermiştik. Yıl içinde de yeni gelen Engelli İşleri Müdürü’ne bu önerimizi tekrar hatırlattığımızda, konuya sıcak bakıldı. 3 Aralık Engelliler Gününde lansmanının yapılacağı söylendi. Ancak görünür engel gruplarını kapsadığı söylenen rengarenk noktalarla bezenmiş bir uğur böceği ile karşılaştık. En kötüsü de şu oldu: Eğitim ve bilinçlendirme bileşenleri eksik, personel eğitimi ve sistemli yaklaşımın olmadığı, bir kaç sloganvari cümleyle doldurulmuş bir afiş çalışması ile karşılaşmak… Tabi hiç bir masraftan kaçınmadan yaptırılan bayraklar, flamalar ve rozetler.
Neden Beklemeye Tahammülümüz Yok
Otizmli çocuğu olan aileler her gece aynı korkuyla yatıyor: “Çocuğum benden sonra ne olacak?” Bu varoluşsal endişe, devletin haftada sadece 2 saat özel eğitim desteği sunmasıyla daha da derinleşiyor.
Merkezi idare konusunda çalışmalarımız elbette var, ancak İzmir’de yerelde İzmir Büyükşehir Belediyesi başta olmak üzere belediye hizmetleri çalışma alanımızın büyük bir bölümünü oluşturuyor. İstenilen ve “uygun görülen” diplomatik çabaların sonuçsuz kalması, artık farklı stratejiler gerektiriyor.
2026’da daha fazla ve aslında tam da olması gerektiği gibi sivil toplum baskısı oluşturma yolunu daha sık kullanmamız şart görünüyor.
Eşitlik İçin Acelemiz Var!
Sonuç olarak, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne sesleniyorum:
“Zamanımız yok, acelemiz var! Politik sırt sıvazlamalara, bürokratik oyalamalara, müdürlükler /daire başkanlıkları arası iletişimsizliğe tahammülümüz kalmadı. Otizmli bireyler ve aileleri olarak eşit yurttaşlık hakkımızı talep ediyoruz.
NOT: Sırada, Bornova Belediyesi’nin 20 Temmuz 2024’te sosyal medya hesaplarından duyurduğu bazı “Sessiz bahçe hayat buluyor” başlığıyla “çok yakında” diyerek müjdelediği 2019’dan bu yana atıl halde duran terapi bahçesinin hayata geçirilmesi sözü var. Onun da hikâyesini anlatacağım. Ancak ben başkanlara şimdiden naçizane bir öneride bulunuyorum: Ekibinizi titizlikle seçin ve yönetin! Liyakate, emeğe önem verin, yoksa her iş elinizde kalmaya devam edecek.
Biz otizmliler ve engelliler için sarf ettiğiniz her sözün takipçisiyiz!
Sosyal medya hesaplarımız:
İnstagram sosyal medya hesabı için tıklayın
Linkedln sosyal medya hesabı için tıklayın
X sosyal medya hesabı için tıklayın
Facebook sosyal medya hesabı için tıklayın
Haber: Serap Dikmen
Kaynak: Gazete Yenigün
