Sürücü Ehliyeti Alamayan Ortopedik Engellilerin ÖTV’siz Araç Alma Hakkı

En az %40 ortopedik engeli olanlara ÖTV istisnalı araç hakkı verilmesine ilişkin ÖTV Kanunu’nda yapılan düzenlemenin nasıl uygulanacağına dair Tebliğ 22 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlandı (Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (SERİ NO: 17).

Tebliğ’de Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe değil sadece Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe atıf yapıldığından ve sürücü belgesi, 18 yaş üzerindekiler için söz konusu olduğundan; bu istisnadan 18 yaş altında olanlar yararlanamaz.

Bu istisnadan; ortopedik engel nedeniyle sürücü ehliyeti alamayacak durumda olanlar yararlanacağından; ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan taşıtı, engelli kişinin kendisi kullanamaz.

Kişilerin sürücü ehliyeti alamayacak durumda olduğunun tespiti için; “Sürücü adayları ve sürücüler için sağlık raporu” gerekiyor. Bu rapor; Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre, hastanelerin ortopedi bölümü tarafından düzenlenecek.

İstisnadan yararlanmak için yapılacak başvuruda aşağıdaki hususlara dikkat edilmeli:

1. Tebliğe göre; engellinin, ortopedik engel oranının %40 ve üzerinde olduğu belirtilen ve bu ortopedik engeli nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına dair değerlendirmeyi içeren engellilik sağlık kurulu raporunun bir örneği gerekiyor.

Mevcut sistemde, engellilik sağlık kurul raporu düzenlenmesinde, kişinin sürücü belgesi alıp alamayacağını içeren bir değerlendirme yapılmıyor. Bundan sonraki engelli sağlı kurul raporu başvurularında kişilere; raporun, sürücü olup olamayacağı değerlendirmesini içermesi için, rapor başvurusu sırasında yazılan dilekçeye “sürücü olup olamayacağımın değerlendirilmesini talep ediyorum” cümlesini yazmalarını öneririz.

Şunu da belirtmek gerekir ki, H sınıfı ehliyet uygulamasının kalktığı 2016 yılından bu yana hekimler, engelli sağlık kurul raporu düzenlenirken sürücü olunup olunmayacağına dair değerlendirme yapmıyorlardı. Kaldı ki Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik metninde de, özel tertibatlı araç kullanımına ilişkin değerlendirmeye yer verilmişken sürücü olup olunmayacağına ilişkin değerlendirmeye yer verilmemiş. Mevcut uygulamada engelliler, sürücü olup olamayacaklarına dair raporlamayı, istekleri halinde aile hekimliklerinden hastaneye sevkle başlatabiliyor. Karmaşa yaşanmaması için bu Tebliğ düzenlemesine dair, hastane sağlık kurullarının ve ortopedi bölümlerinin bilgilendirilmesi ve bu amaçla Sağlık Bakanlığının, uygulamaya ilişkin hastanelere bilgi yazısı göndermesi yerinde olacak. Aksi halde hekim, sürücü olup olunamayacağına dair değerlendirmeyi yapmak istemeyebilir.

Engelli sağlık kurul raporunda sürücü olamayacağına dair değerlendirme varsa Sağlık Bakanlığına ait elektronik ortamda teyit edilmesi, teyit edilememesi durumunda rapor aslı veya noter onaylı örneğinin beyan edilmesi gerekiyor.

2. Bu istisnadan yararlanmak için “sürücü adayları ve sürücüler için sağlık raporu” alınması gerekiyor. Bu amaçla kişiler, aile hekimliğine başvurarak ortopedi polikliniğinin olduğu bir hastaneye sevk almalı. ÖTV istisnasından yararlanmak için, hastanede düzenlenecek bu raporun, “sürücü olamaz” kararı içermesi şart. Sürücü belgesi ile ilgili raporlama, ücretlidir.

Örneklerle Açıklama

Örnek 1: Engelli kişinin raporunda %60 zihinsel engellilik ile %30 ortopedik engeli bulunuyorsa; bu kişi istisnadan yararlanamaz.

Örnek 2: Kişinin raporunda %40 ortopedik engel ile %45 böbrek yetmezliği nedeniyle engeli bulunuyorsa; bu kişi “sürücü olur” raporu alabiliyorsa; istisnadan yararlanamaz.

Kronik hastalıklar nedeniyle birden fazla engel oranı olan raporlar için toplam engel oranına değil sadece ortopedik engel oranının en az %40 olmasına bakılır.

Örnek 3: Kişinin raporunda %45 zihinsel engellilik ve %40 ortopedik engellilik bulunuyorsa ve bu kişinin zeka testi puanı (IQ puanı) 79 ve altında ise; sürücü belgesi alamaz. Bu durum tek başına, kişiye ÖTV istisnasından yararlanma hakkı vermez. Çünkü sürücü belgesi alamama nedeni zihinsel engelliliktir. Ancak bu kişinin sürücü olup olamayacağına dair düzenlenen raporda, ortopedi bölümünün değerlendirmesinde sürücü olamayacağına dair karar varsa; bu kişi ÖTV istisnasından yararlanabilir. Ortopedi bölümü, “sürücü olur” kararı vermiş ise, istisnadan yararlanamaz.

Zihinsel ve ortopedik engelin bir arada olduğu durumlarda; ortopedi hekiminin zihinsel engellilikten bağımsız değerlendirme yaparak karar vermesi gerekecek. Bu durum, uygulamada karışıklığa neden olabilir. Böylesi bir durumda vergi daireleri de hastanelere yol gösterici olmalı.

Örnek 4: 2024 yılında ortopedik engeli nedeniyle “sürücü olamaz” kararı almış kişi, yaptığı itiraz sonucunda “sürücü olur” kararı almış ise; 2024 yılına ait olumsuz raporu beyan ederek istisnadan yararlanamaz.

Örnek 5: Engeline uygun özel tertibatlı araç kullanırken ehliyet değişimi yapıldığında “sürücü olamaz” kararı alan ortopedik engelli kişinin, engel oranı %40’ın altında ise bu istisnadan yararlanamaz. Engel oranı %40 ya da üzerinde olup “sürücü olamaz” kararı varsa; özel tertibatlı aracı kendisi kullanamayacağından araçtaki özel tertibat, engeli olmayan kişilerce kullanılamayacak durumda olması halinde, özel tertibatın, mevzuata uygun söktürülmesi gerektiğini söyleyebiliriz.

Özetle; vergi dairesince, araç satış bayiince hazırlanan ÖTV ile ilgili beyanname ve söz konusu belgeler incelenerek, engellilik sağlık kurulu raporundaki ortopedik engel oranının %40 ve üzerinde olduğu ve kişinin ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamadığı tespit edilir.

Sürücü olamaz kararına ilişkin raporun ve engellilik sağlık kurulu raporunun geçerli olması ve kişinin sahip olduğu en son tarihli rapor olduğunun, Sağlık Bakanlığının sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit edilmesi şart. Vergi dairesi tarafından yapılan bu teyitlerin ardından, ÖTV istisnasının uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.

Aşağıdaki Şartlar Devam Ediyor

1. Engelli sağlık kurul raporu süreli ise sürenin bitimine 6 aydan az süre kalmış ise bu raporla istisnadan yararlanılamaz.
2. Kişinin birden fazla raporu varsa en son tarihli raporu geçerlidir.
3. Her türlü vergiler dahil 2.873.900 TL’nin altında olan araçlar alınabilir.
4. Araç alındıktan sonraki 5’inci yılın bitiminde, ÖTV ödenmeden satılabilir.
5. Yeni araç alımındaki 10 yıl şartı devam ediyor.
6. Araç alımında %40 yerlilik oranı şartı devam ediyor.
7. Bizzat aracı kullanabilecek durumda olan engellilerin, özel tertibatlı araç alma hakları olduğu gibi devam ediyor.

10 yıl şartının ve %40 yerlilik oranı kısıtlaması ile ilgili yasal düzenlemenin iptali için Anayasa Mahkemesine açılan dava süreci devam ediyor.

Sosyal medya hesaplarımız:
İnstagram sosyal medya hesabı için tıklayın
Linkedln sosyal medya hesabı için tıklayın
X sosyal medya hesabı için tıklayın
Facebook sosyal medya hesabı için tıklayın

Haber: Ayşe SARI – Engelsiz Kariyer Danışmanı, SAHİMSEN Engelliler Komisyonu Başkanı, Sosyal Hizmet Uzmanı

Kaynak: Yasadikca.com