Kişisel Asistanlık Hakkında Doğru Bilinen 8 Yanlış: Bağımsız Yaşamın Anahtarı Kişinin Kontrolünde!
Kişisel asistanlık, engelli bireylerin kendi yaşamları üzerinde seçim ve kontrol sahibi olmalarını sağlayan, kendileri tarafından seçilen ve yönlendirilen ücretli bir destek hizmetidir. Ancak kişisel asistanlık hakkında toplumda pek çok yanlış bilgi ve önyargı bulunuyor.
Avrupa Bağımsız Yaşam Ağı (European Network on Independent Living – ENIL), kişisel asistanlık hizmetine ilişkin doğru bilinen yanlışlara dikkat çekerek bağımsız yaşamın bir insan hakkı olduğunu vurguluyor.
Kişisel yardım, engelli bireylerin ihtiyaç duydukları desteği alırken kendi yaşamlarına ilişkin kararları kendilerinin vermelerini, günlük yaşamlarını bağımsız biçimde sürdürmelerini ve toplumsal yaşama katılmalarını destekliyor.
ENIL’in dikkat çektiği kişisel asistanlıkla ilgili 8 yaygın yanılgı ve gerçekler şöyle:
1.“Evde verilen her türlü destek kişisel asistanlıktır.”
Evde bakım hizmetlerinde desteği kimin, ne zaman vereceğine çoğu zaman hizmet sağlayıcı karar verir. Kişisel asistanlıkta ise desteği alacak kişi, kendisine kimin ve ne zaman yardımcı olacağını kendisi belirler. Örneğin işe gitmek için erken hazırlanmak veya arkadaşlarıyla dışarı çıkmak istediğinde ihtiyaç duyduğu desteği kendi programına göre düzenleyebilir. Temel fark, yaşam üzerindeki kontrolün kimde olduğudur.
2. “Sadece fiziksel engelli kişiler içindir.”
Kişisel asistanlık yalnızca fiziksel engelli bireylere yönelik değildir. Farklı engellilik durumlarına ve destek ihtiyaçlarına sahip kişiler bu hizmetten yararlanabilir. Örneğin kişisel asistan, zihinsel engelli bir bireyin bilgileri anlamasına ve seçenekleri değerlendirmesine yardımcı olarak kendi kararlarını vermesini destekleyebilir.
3. “Çocuklar kişisel yardım için çok küçük.”
Kişisel yardım, engelli çocukların aileleriyle birlikte büyümesine, eğitim hayatına katılmasına ve arkadaşlarıyla sosyal etkinliklerde bulunmasına katkı sağlayabilir. Çocukların yaşları ve gelişimleri doğrultusunda artan bağımsızlıklarını desteklerken aile üyelerine de çalışma, dinlenme ve kendi ilgi alanlarına zaman ayırma imkânı sunabilir.
4. “Aile üyeleri her zaman en iyi asistanlardır.”
Engelli bireyler, kendilerine kimin destek vereceğini seçme hakkına sahiptir. Bazı kişiler aile üyelerinden destek almayı tercih ederken bazıları aile dışından bir kişisel asistanla çalışmak isteyebilir. Bir aile üyesinin asistan olarak istihdam edilmesi gerçek bir tercih olmalı; alternatif desteklerin bulunmaması veya finansman yetersizliği nedeniyle tek seçenek hâline gelmemelidir.
5. “Kişisel asistanlık çok pahalı.”
Kişisel asistanlık hizmetinin maliyeti, bireysel ihtiyaçlara ve desteğin nasıl düzenlendiğine göre değişebilir. Bazı durumlarda kurum bakımından daha düşük maliyetli olabilir. Ancak temel mesele yalnızca maliyet değildir. Bağımsız yaşam bir haktır ve engelli bireyler, maliyeti daha yüksek olsa bile ihtiyaç duydukları desteğe erişebilmelidir.
6. “Her kişisel asistanın tıbbi yeterliliğe sahip olması gerekir.”
Kişisel asistanların tamamının tıbbi yeterliliğe sahip olması gerekmez. Gerekli beceri ve eğitim, kişinin destek ihtiyaçlarına ve yapılacak görevlere uygun olmalıdır. Engelli birey, ihtiyaç duyduğunda asistanların işe alınması, eğitilmesi veya yönetilmesi konusunda destek alarak kendi hizmetini yönlendirebilir.
7. “Engelli kişiler kendi asistanlık masraflarını kendileri karşılamalıdır.”
Bağımsız yaşam bir insan hakkıdır. ENIL, kişisel asistanlık hizmetlerinin bireysel ihtiyaçlar temelinde tamamen kamu tarafından finanse edilmesini savunmaktadır. Bu finansmanın asistanlara adil ücret ödenmesini ve destek hizmetinin yönetim giderlerini de kapsaması gerektiğini vurgulamaktadır. Engelli bireyler, bağımsız yaşam haklarını kullanabilmek için ihtiyaç duydukları desteğe sahip olmalıdır.
8. “Kurumlar daha güvenli bir seçenektir.”
Kurum bakımı, engelli bireylerin toplumdan ayrıştırılmasına neden olabilir. Yalıtılmış yaşam koşulları ve kişinin kendi yaşamı üzerindeki kontrolünün sınırlı olması istismar riskini artırabilir; yaşanan ihlallerin bildirilmesini veya kurumdan ayrılmayı zorlaştırabilir. Engelli olmayan bireyler nerede ve kiminle yaşayacaklarına karar verebilirken engelli bireylerin de aynı seçim ve kontrol hakkına sahip olması gerekir.
Bağımsız yaşam bir tercih değil, insan hakkıdır!
Kişisel asistanlık, yalnızca günlük ihtiyaçların karşılanmasını sağlayan bir hizmet değil; engelli bireylerin kendi yaşamları üzerinde söz sahibi olmalarını, kararlarını özgürce verebilmelerini ve toplumun eşit bir parçası olarak yaşamalarını destekleyen önemli bir bağımsız yaşam mekanizmasıdır.
Siz kişisel asistanlık hakkında en sık hangi yanılgıyla karşılaşıyorsunuz? Görüşlerinizi paylaşabilir, bu içeriği kişisel asistanlık hizmetlerinin tasarımı, finansmanı veya sunulmasında rol alan kişilerle paylaşarak farkındalığın artmasına katkıda bulunabilirsiniz.
Kaynak: European Network on Independent Living (ENIL) – Avrupa Bağımsız Yaşam Ağı
#BağımsızYaşam #KişiselAsistanlık #EngelliHakları #BağımsızYaşamHakkı #Erişilebilirlik #Kapsayıcılık
Hazırlayan: Yaşadıkça Engelli Haberleri Sitesi
