Türkiye’de Bir İlk: Engelli Emekliliği Araştırması Açıklandı
SGK’da Ret Oranı %97,6, Yüksek Sağlık Kurulu’nda %93,2 EMED’in araştırması, 7538 sayılı Kanun sonrası engelli emekliliğinde yaşanan tabloyu ortaya koydu.
Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED), kuruluşunu kamuoyuna duyururken Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen kapsamlı engelli emekliliği araştırmasının sonuçlarını da açıkladı.
7538 sayılı Kanun sonrasında engelli emekliliği başvurularında yaşanan değişimlerin etkilerini inceleyen araştırma, başvuru süreçlerinde dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED), kuruluşunu kamuoyuna duyururken Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen kapsamlı engelli emekliliği araştırmasının sonuçlarını açıkladı. Araştırma, özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigorta girişi bulunan ve engellilik nedeniyle emeklilik hakkından yararlanmayı bekleyen çalışanların 7538 sayılı Kanun sonrasında yaşadığı süreçleri incelemektedir.
45 Yıllık Uygulama Sonrası Yeni Dönem
09 Ocak 2025 tarihinde kabul edilen 7538 sayılı Kanun ile, 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olmuş engelli çalışanların yaklaşık 45 yıldır yararlandığı vergi indirimi yoluyla emeklilik sistemi kaldırılmıştır.
EMED’e göre, emekliliğine kısa süre kalmış binlerce engelli çalışan herhangi bir geçiş süreci öngörülmeksizin yeni sisteme tabi tutulmuş ve bu durum çok sayıda kişinin emeklilik planlarını etkilemiştir.
Türkiye’nin İlk Kapsamlı Engelli Emekliliği Araştırması
Araştırmaya göre sonuçlanan dosyalarda SGK ret oranı %97,6’ya ulaşırken, Yüksek Sağlık Kurulu’na yapılan itirazlarda ret oranı %93,2 olarak kaydedildi.
EMED tarafından gerçekleştirilen araştırmaya Türkiye’nin farklı illerinden 155 kişi katıldı.
Araştırma sonuçlarına göre;
- Katılımcıların %97,1’inin sağlık kurulu raporu bulunuyor.
- Katılımcıların %83,5’i vergi indirimi belgesine sahip.
- Katılımcıların %70’i düzenleme yürürlüğe girdiğinde emekliliğine bir yıldan az süre kalmış veya emeklilik hakkını kazanmış kişilerden oluşuyor.
- Sonuçlanan dosyalarda SGK ret oranı %97,6 olarak gerçekleşti.
- Yüksek Sağlık Kurulu’na taşınan dosyaların %93,2’si reddedildi.
- Katılımcıların %74,3’ü gelir kaybı yaşadığını belirtti.
Araştırmada ayrıca birçok katılımcının emekli olamadığını, sağlık sorunlarına rağmen çalışmaya devam etmek zorunda kaldığını veya işsiz kaldığını ifade ettiği belirtildi.
Veri Temelli Hak Savunuculuğu
EMED, yalnızca hak savunuculuğu yapan bir sivil toplum kuruluşu olmanın ötesinde; araştırma yapan, veri üreten, rapor hazırlayan ve çözüm geliştiren bir platform olmayı hedefliyor.
Dernek yetkilileri, Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen bu araştırmanın engelli emekliliği alanındaki sorunların görünür hale gelmesine katkı sağlamasını amaçladıklarını belirtiyor.
Araştırma sonuçlarının ilgili kamu kurumları, milletvekilleri, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarıyla paylaşılması planlanıyor.
Ulusal ve Uluslararası Girişimler
EMED, kuruluşunun ardından engelli emekliliği konusunda çeşitli ulusal ve uluslararası girişimlerde bulundu.
Bu kapsamda;
- Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Komitesi’ne (CRPD) başvuru süreci başlatıldı.
- TBMM Engelli Komisyonu’na görüş ve değerlendirme raporları sunuldu.
- Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yürütülen çalışmalara veri ve rapor desteği sağlandı.
- Anayasa Mahkemesi’nin 2025/78 esas sayılı dosyasına ilişkin dava dostu (amicus curiae) talep ve değerlendirme dilekçesi iletildi.
Her Gün Yayımlanan Farkındalık Videoları
EMED, sosyal medya hesaplarında her gün engelli bireylerin yaşadığı sorunları ve emeklilik süreçlerinde karşılaştıkları güçlükleri konu alan bilgilendirme videoları yayımlıyor.
Dernek, bu çalışmalarla hem kamuoyunda farkındalık oluşturmayı hem de karar vericilere sahadaki etkileri görünür kılmayı amaçlıyor.
Engelli Emekliliği İçin Yapay Zekâ Modeli Geliştirildi
EMED’in dikkat çeken projelerinden biri de engelli emekliliği alanında geliştirilen yapay zekâ destekli bilgi sistemi oldu.
Dernek tarafından tasarlanan yapay zekâ modeli; engelli emekliliği mevzuatı, SGK uygulamaları, sağlık kurulu süreçleri, vergi indirimi sistemi, yargı kararları ve 7538 sayılı Kanun sonrası düzenlemeler hakkında bilgi sunabilecek şekilde geliştirildi.
Sistem sayesinde engelli bireylerin mevzuata daha kolay erişebilmesi, haklarını daha iyi öğrenebilmesi ve başvuru süreçlerinde daha bilinçli hareket edebilmesi hedefleniyor.
EMED’in Vizyonu
EMED, 7538 sayılı Kanun başta olmak üzere engelli bireylerin kazanılmış emeklilik haklarına yönelik her türlü kısıtlamanın karşısında durmayı; hukuki, sosyal ve demokratik hakların eksiksiz korunduğu, onurlu, eşit ve adil bir emeklilik yaşamının güvence altına alındığı bir gelecek inşa etmeyi amaçlıyor.
Dernek, engelli emeklilerin toplumsal saygınlığını korumayı ve yarınlara güvenle bakabilecekleri güçlü bir dayanışma ağı oluşturmayı temel hedefleri arasında görüyor.
Sosyal medya hesaplarımız:
İnstagram sosyal medya hesabı için tıklayın
Linkedln sosyal medya hesabı için tıklayın
X sosyal medya hesabı için tıklayın
Facebook sosyal medya hesabı için tıklayın
Kaynak: Yasadikca.com
